Rezonans przeszłości: Dawni mistrzowie w oczach współczesnych

Pierwszy dzień konferencji poświęcony będzie artystom, których dzieła znajdują się na aktualnej wystawie. Skupimy uwagę na tym, co w ich twórczości nadal silnie przemawia do współczesnych odbiorców – co w ich dziełach wciąż ma potencjał do wywoływania emocji i refleksji, a także jaką rolę odgrywa forma prezentacji tej twórczości. Zaproszeni kuratorzy podzielą się swoimi spostrzeżeniami na temat tego, co uważają za kluczowe w dorobku dawnych mistrzów, jak starają się uwypuklić te elementy w przygotowywanych przez siebie wystawach oraz jaką rolę pełnią jako pośrednicy między sztuką a dzisiejszym odbiorcą. 

Drugiego dnia konferencji planujemy trzy panele dyskusyjne, podczas których skoncentrujemy się na dialogu między sztuką dawną, a współczesnymi twórcami i odbiorcami. Dyskutować będziemy o tym, czy sztuka dawna może być źródłem inspiracji w procesie twórczym oraz jak obecnie artyści interpretują tematy i techniki dawnych mistrzów w swoich pracach. Będziemy analizować, jak nowe formy sztuki konfrontują współczesnego odbiorcę z innymi, nierzadko odbiegającymi od dotychczasowych, interpretacjami klasycznych motywów. Zastanowimy się także, jakie znaczenie ma interdyscyplinarność, m.in. korelacja malarstwa oraz filmu.

Program konferencji:

19 września, piątek

11:00 otwarcie konferencji

11:10-11:50 Dorota Berbelska Powrót kolekcji. Malarstwo dawnych mistrzów w Muzeum Pałac Herbsta

11:50-12:30 dr Aleksandra Krypczyk-De Barra Dialog z artystą. Strategie i wyzwania kuratora wystawy monograficznej

12:30-13:10 Agnieszka Janczyk Wokół wystawy „Wawel Wyspiańskiego” - twórczość artysty z perspektywy XXI wieku

13:10-13:30 dyskusja

13:30-14:40 przerwa (możliwość zwiedzania pałacu lub galerii z przewodnikiem)

14:40-15:20 dr Michał Burdziński Awangarda w rozbiegu. O tych, co poprzedzają Strzemińskiego

15:20-16:00 Paulina Szymalak-Bugajska Dialog, czy konfrontacja? Refleksje wokół wystawy „Jacek Malczewski. Konteksty”

16:00-16:40 dr Ewa Bobrowska Olga Boznańska: stare schematy, czy nowe interpretacje?

16:40-17:00 dyskusja

20 września, sobota

10:30 otwarcie konferencji

10:40-12:10 Czy wszystko już było? Współczesny artysta a sztuka dawna

uczestnicy panelu dyskusyjnego: dr Marta Kudelska, prof. dr hab. Rafał Łubowski, dr Paweł Napierała, 
moderator: dr hab. Iwona Kurz

12:10-12:30 przerwa

12:30-14:00 Obraz w złotej ramie - obraz na ekranie

uczestnicy panelu dyskusyjnego: prof. dr hab. Grażyna Gajewska, dr Piotr Kotlicki, Grzegorz Pamrów, 
moderator: dr hab. Iwona Kurz

14:00-15:10 przerwa (możliwość zwiedzania pałacu lub galerii z przewodnikiem)

15:10-16:40 Dawni mistrzowie - współcześni odbiorcy. Dialog, polemika, cisza?

uczestnicy panelu dyskusyjnego: prof. dr hab. Dorota Folga-Januszewska, Katarzyna Kończal, prof. dr hab. Marek Krajewski, moderator: dr hab. Iwona Kurz

Liczba miejsc ograniczona. Udział w konferencji możliwy wyłącznie po wcześniejszym dokonaniu rezerwacji. Zapisy: edu.herbst@msl.org.pl, tel.: 506 941 803 / 42 674 96 98 w. 35 (pn.-pt. 8:00-16:00).

BIO PRELEGENTÓW: 

Dorota Berbelska – muzealniczka, kustoszka i kuratorka wystaw, która całe swoje życie zawodowe była związana z łódzkim Muzeum Pałac Herbsta. Autorka koncepcji wystroju wnętrz i aranżacji ekspozycji stałej w Pałacu Herbsta. Kuratorka m. in. wystaw: „Galeria Sztuki Dawnej” oraz „Widziałem prawdziwe arcydzieło". Malarstwo polskie XIX i początków XX wieku ze zbiorów Muzeum Sztuki w Łodzi, a także współkuratorka wystaw dotyczących rodziny Herbstów i kultury życia codziennego. D. Berbelska jest także autorką katalogów wystaw oraz publikacji, które przyczyniły się do popularyzacji wiedzy o rodzinie Herbstów i historii Łodzi.

dr Ewa Bobrowska – historyk sztuki (Université Paris Panthéon-Sorbonne), psycholog (Uniwersytet Jagielloński), zajmuje się historią sztuki XIX i XX wieku, zwłaszcza twórczością polskich artystów czynnych poza Polską (praca doktorska, Uniwersytet Paris-Panthéon-Sorbonne, 2001; opublikowana w tłumaczeniu polskim pt. „Artyści polscy we Francji 1890-1918. Wspólnoty i indywidualności”, DiG, Warszawa, 2004) oraz historią i twórczością artystyczną kobiet, m.in. Olgi Boznańskiej, Meli Muter, Estery Karp. Autorka, komisarz, doradczyni naukowa wystaw we Francji, Polsce i USA, ma także na swoim koncie kilkadziesiąt artykułów, tekstów do katalogów oraz wystąpień naukowych. W latach 1988-2002 zajmowała się kolekcjami artystycznymi Biblioteki Polskiej w Paryżu, a od 2003 pracuje w Terra Foundation for American Art w Paryżu. Jest członkiem zespołu redakcyjnego czasopisma „Archiwum Emigracji. Studia, szkice, dokumenty”, zarządu stowarzyszenia Cité Falguière oraz członkinią honorową stowarzyszenia Les Amis de Jacques Boussard i doradczynią naukową Fundacji (dla) Polskiej Sztuki Emigracyjnej. 

dr Michał Burdziński – komparatysta w zakresie historii literatury i sztuki XIX i XX wieku w Europie Środkowej na tle przemian globalnych. Absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie i Uniwersytetu Warszawskiego, student Uniwersytetu Masaryka w Brnie (program Socrates-Erasmus), stypendysta Narodowego Centrum Nauki i Fundacji im. Stanisława Lama przy Towarzystwie Historyczno-Literackim w Paryżu. Kurator i współkurator wystaw stałych i czasowych, takich jak „Koszycka moderna i jej konteksty” (2014–2015), „Sztuka dwudziestolecia międzywojennego – art déco” (2021) oraz „Głusza” (2022); wykładowca, autor artykułów problemowych i współredaktor albumu „Secesja. Zbiory i ekspozycje Muzeum Mazowieckiego w Płocku” (2017). Członek Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Polsko-Słowackiej Komisji Historyków przy Polskiej Akademii Nauk i Słowackiej Akademii Nauk oraz Stowarzyszenia Kuratorów Muzeów Sztuki w Nowym Jorku. Obecnie kustosz Działu Sztuki Muzeum Śląskiego w Katowicach.

prof. dr hab. Dorota Folga-Januszewska – wicedyrektor Muzeum Pałacu Jana III w Wilanowie. Historyk sztuki, muzeolog, krytyk. Studiowała historię sztuki (1975-1979) na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie się doktoryzowała (1982) i habilitowała (2007). 1984-2008 wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego (Wydział Neofilologii i Podyplomowe Studium Muzealnictwa IHS UW, 2014-2021 promotor prac doktorskich ISWH UW), 2008-2014 autorka programu studiów muzeologicznych na UKSW w Warszawie (Kierownik Katedry i dyrektor Instytutu Muzeologii). 1979–2008 pracowała w Muzeum Narodowym w Warszawie (od asystenta do dyrektora). Członek Międzynarodowej Rady Muzeów ICOM, prezydent ICOM-Polska (2002-2008 i 2012-2018), prezydent MOCO ICOM 2014-2016, członek SAREC ICOM, 2016 r. prezydent Komitetu ds. Rezolucji ICOM, członek AICA. Ekspert Rady Europy ds. muzeów od 2004, ekspert UNESCO High Level Forum on Museums oraz  w programach MNiSW, członek Zespołu NPRH, członek KNoK PAN, członek wielu rad naukowych i muzealnych. Inicjatorka neuromuzeologii i wspólautorka Ustawy o Muzeach 1996. Autorka ponad 300 publikacji z zakresu muzeologii, grafiki współczesnej i plakatu, teorii i sztuki XVII–XXI w. kuratorka 64 wystaw realizowanych w Polsce, Niemczech, Austrii, USA, Irlandii, Francji, Japonii i Rosji.

prof. dr hab. Grażyna Gajewska – literaturoznawczyni pracująca w Instytucie Filmu, Mediów i Sztuka Audiowizualnych UAM w Poznaniu. Jej badania koncentrują się wokół literackich, filmowych i plastycznych odsłon idei posthumanizmu, transhumanizmu, ekofeminizmu, gender studies, disability studies. Napisała kilka monografii z tych obszarów wiedzy: „Arcy-nie-ludzkie. Przez science fiction do antropologii cyborgów” (Poznań 2010); „Erotyka sztucznych ciał z perspektywy antropologii rzeczy” (Poznań 2016); „Eroticism of More- and Other-than-Human Bodies” (New York 2020); „Ekofantastyka. Ujęcie sympojetyczne” (2023). Jest autorką ponad stu artykułów z dziedziny literaturoznawstwa i kulturoznawstwa. Kierowała kilkoma polskimi i międzynarodowymi projektami badawczymi.

Agnieszka Janczyk – historyczka sztuki, kuratorka Zbiorów Prac na Papierze w Zamku Królewskim na Wawelu – Państwowych Zbiorach Sztuki; należy do ICOM, Stowarzyszenia Historyków Sztuki oraz Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa.  Absolwentka historii sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim (1991); w l. 1991-1992 pracowała w Muzeum Narodowym w Krakowie (Galeria Sztuki Polskiej XIX w. w Sukiennicach); od 1995 związana z Zamkiem Królewskim na Wawelu, w l. 1998-2020 w Dziale Malarstwa, Grafiki i Rzeźby. Zajmuje się sztuką polską XIX i 1. poł. XX w., jest autorką artykułów  naukowych i popularno-naukowych, not katalogowych i katalogów wystaw. Kuratorka wielu wawelskich wystaw, m.in.: „Polski Korona. Motywy wawelskie w sztuce polskiej 1800-1939” (2005), „Dwa pokolenia. Sztuka legionowa z kolekcji Jerzego Mycielskiego. Wystawa w stulecie Legionów Polskich” (2014), „Artysta dla Niepodległej. Dunikowski i odnowa Wawelu” (2018) oraz „Wawel Wyspiańskiego” (2024). Obecnie pracuje nad katalogiem zbiorów, obejmującym szkice i projekty wawelskich międzywojennych plafonów i fryzów. 

Katarzyna Kończal – edukatorka muzealna. Absolwentka Ochrony Dóbr Kultury na Uniwersytecie im. Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz rocznych studiów podyplomowych Fotografia: historia, sztuka, praktyki prowadzonych przez Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk w Warszawie. Pracuje w Muzeum Pałac Herbsta, oddziale Muzeum Sztuki w Łodzi.  Realizuje działania edukacyjne dla wszystkich grup wiekowych skupiając się najczęściej na obszarze związanym ze sztukami plastycznymi – malarstwem, rysunkiem, fotografią. Koordynuje projekt „Podszepty” skierowany do osób z dysfunkcjami wzroku, realizuje warsztaty „Muzeum?!? A co to?” skierowane do podopiecznych placówek wsparcia dziennego dla dzieci i młodzieży. Współkuratorka i kuratorka wystaw w Muzeum Pałac Herbsta.

dr Piotr Kotlicki – polski malarz, autor filmów. Absolwent Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi. W roku 2000 uzyskał dyplom w pracowni profesora Ryszarda Hungera, a w roku 2015 otrzymał stopień doktora. Od 2007 jest wykładowcą na Wydziale Reżyserii w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi. Wystawiał m.in. w Warszawie oraz w Galerii Narodowej Zachęta (Polska); w Ningbo Museum of Art (Chiny), na Festiwalu Videomedja w Nowym Sadzie (Serbia); na Festiwalu MADATAC w Madrycie (Hiszpania); w Drei Ringe (Niemcy); w Galerii Olimpus (Polska); w Narodowym Instytucie Audiowizualnym; w Assembly Gallery w Poznaniu, w Nachtspeicher 23 w Hamburgu. Laureat Grand Prix, na III Interference Festival oraz Grand Prix IV Piotrkowskiego Biennale Sztuki.

prof. dr hab. Marek Krajewski – socjolog, profesor zwyczajny, zatrudniony na Wydziale Socjologii UAM w Poznaniu. Specjalizuje się w socjologii kultury i relacyjnych analizach życia społecznego, materialności oraz miasta. Autor licznych artykułów dotyczących współczesnej kultury, sztuki i edukacji kulturowej oraz książek: „Kultury kultury popularnej” (2003), „POPamiętane” (2006), „Za fotografię!” (2010, wspólnie z R. Drozdowskim), „Są w życiu rzeczy…” (2013), „Incydentologia” (2017), „(Nie)nawidzenia. Świat przez nienawiść” (2020); „Spis natur. O mieście, sztuce, technologii i współczesnych obyczajach” (2024), Kurator Zewnętrznej Galerii AMS (1998-2004) oraz pomysłodawca projektu „Niewidzialne miasto” dotyczącego codziennej, wernakularnej urbanistyki. Współtwórca programu propagującego edukację kulturową Bardzo Młoda Kultura oraz projektu Archiwum Badań nad Życiem Codziennym (www.archiwum.edu.pl).

dr Aleksandra Krypczyk-De Barra – historyczka sztuki, zawodowo związana z Muzeum Narodowym w Krakowie; jedna z kuratorek Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach; autorka wystaw i opracowań poświęconych sztuce polskiej XIX stulecia, m.in. Maksymiliana Gierymskiego, Aleksandra Kotsisa i Józefa Chełmońskiego.

dr Marta Kudelska – kuratorka, krytyczka sztuki. W 2024 roku uzyskała stopień doktora w dziedzinie nauk humanistycznych w dyscyplinie nauki o sztuce na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Członkini Sekcji Polskiej Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Sztuki AICA. Pracowała m.in. w Bunkrze Sztuki i Muzeum Fotografii. Interesuje się związkami pomiędzy sztuką współczesną a tradycją romantyczną (zainteresowaniem artystów wątkami magicznymi, grozy i ezoterycznymi). Stypendystka Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w zakresie Upowszechniania Kultury w ramach którego opracowuje interesujące ją zjawiska. Na co dzień pracuje w Katedrze Kultury Współczesnej w Instytucie Kultury Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. 

dr hab. Iwona Kurz – krytyczka i historyczka kultury, profesorka w Instytucie Kultury Polskiej na Wydziale Polonistyki UW. Zajmuje się historią nowoczesnej kultury polskiej w perspektywie wizualnej, kulturą wizualną oraz problematyką ciała i gender. Interesuje ją także kwestia polityk kulturalnych i działania w kulturze. 

prof. dr hab. Rafał Łubowski – rzeźbiarz, artysta sztuk wizualnych. Studia w latach 1994–2000 w Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu na Wydziale Malarstwa, Grafiki i Rzeźby oraz na Wydziale Edukacji Artystycznej. Doktorat na Wydziale Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku w 2006 roku. Habilitacja na Wydziale Rzeźby i Intermediów ASP w Gdańsku w 2014 roku. Tytuł profesora uzyskany w 2024 roku. Tworzy instalacje, obiekty i kompozycje przestrzenne podejmujące relacje dialogiczne i polemiczne z istniejącymi dziełami, postawami i poetykami twórczymi. Często inspiracją jest szeroko rozumiana tradycja artystyczna: antyczna, nowożytna i dziewiętnastowieczna. Autor ponad stu tekstów z dziedziny teorii, krytyki i promocji sztuki. Ważnym tematem teoretycznych rozważań jest problematyka cytatu i praktyk twórczego artystycznego naśladownictwa w sztuce. Pracuje na stanowisku profesora na Wydziale Edukacji Artystycznej i Kuratorstwa Uniwersytetu Artystycznego im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu jako kierownik Pracowni Otwartych Interpretacji Sztuki.

dr Paweł Napierała – artysta malarz, konserwator dzieł sztuki, kurator, wykładowca. Zajmuje się malarstwem, site-specific oraz teorią i praktyką konserwatorską. Od 2023 roku prowadzi Pracownię Technik Malarskich i Rysunkowych na Uniwersytecie Artystycznym im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu, od 2025 roku kieruje Pracownią Konserwacji Sztuki Współczesnej w Muzeum Narodowym w Poznaniu. Absolwent historii sztuki na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W 2019 roku uzyskał stopień doktora na Wydziale Malarstwa i Rysunku UAP, pod opieką prof. Dominika Lejmana. Autor wystaw indywidualnych i uczestnik wystaw zbiorowych - prace prezentowane były m.in. w Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki w Warszawie, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Muzeum Narodowym w Poznaniu oraz Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej „Manggha” w Krakowie. Członek Związku Polskich Artystów Plastyków, International Association of Art IAA/AIAP – UNESCO oraz ICOM. Publikuje teksty z zakresu sztuki i konserwacji, brał udział w konferencjach krajowych i międzynarodowych. Laureat stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, finalista konkursu o Nagrodę Eibischa oraz programu „Project Room” w CSW Zamek Ujazdowski. Odznaczony Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.

Grzegorz Pamrów – absolwent Uniwersytetu w Sydney Wydziału Sztuki i Filmoznawstwa oraz Szkoły Filmowej w Sydney. Ukończył również Uniwersytet Warszawski i SWPS. Brał udział w licznych warsztatach filmowych organizowanych przez Universal Pictures (Australia). Współpracował z uniwersytetami i organizacjami, prowadząc kursy poświęcone sztuce, filmowi, m.in.: audiowizji, analizie teledysków, filmowi animowanemu, percepcji filmu, psychologii i kinie. Był Zastępcą Dyrektora Laboratorium Filmowego w SWPS (akademickie / naukowe centrum konsultingowe scenariuszy filmowych i wersji montażowych). Założyciel Speakers’ Avenue. Prowadzi kurs „Film i Malarstwo” analizujący możliwości dzieł malarskich, do użycia w procesie powstawania materiału filmowego.

Paulina Szymalak-Bugajska – historyczka sztuki, kustosz, od 2012 r. kierowniczka Działu Sztuki w Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu. Ukończyła historię sztuki oraz Podyplomowe Studium Muzeologiczne na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Sprawuje opiekę merytoryczną nad stałą wystawą „Jacek Malczewski” (od 2012 r.). Autorka wystaw m.in.: „Moja Dusza. Oblicza kobiet w twórczości Jacka Malczewskiego” (2019), „Jacek Malczewski. Konteksty” (2024); współautorka m.in.: „Młoda Polska – Kobieta. Uroda, ubiór, codzienność…” (2015 r.); koordynatorka wystawy „Polscy Monachijczycy” z kolekcji Lwowskiej Narodowej Galerii Sztuki (2023). Współautorka „Klanu Malczewskich” (Arkady, 2022); autorka: „Malczewski. Zbliżenia” (Arkady, 2023).